Colla - klej, genno - rodzić. Klejogenny w
tłumaczeniu z greki. To słowo oddaje funkcję kolagenu będącego białkiem
s p a j a j ą c y m elementy komórkowe, umożliwiającym powstanie z
pojedynczych komórek tkanek i narządów. Kolagen przez całe życie
organizmu pozostaje w stałej wymianie. Najtrwalszy jest w kościach,
gdzie wymiana następuje co rok, zaś najmniej trwały w wątrobie, gdzie
trwa to miesiąc.
Kolagen to białko proste, zbudowane wyłącznie z aminokwasów, należące
do białek włóknistych, czyli mówiąc ściśle, fibrylarnych skleroprotein.
Zbudowany jest z długich, spiralnych łańcuchów peptydowych, w których
występuje 19 aminokwasów. Najważniejsze z nich to: prolina, glicyna,
hydroksyprolina i hydroksylizyna, przy czym ostatnie dwa nie występują
praktycznie w białkach innych.
Z kolei aminokwasy zbudowane są z pierwiastków węgla, tlenu i wodoru,
wchodzących w reakcje z atomami azotu. Połączenie się co najmniej stu
aminokwasów prowadzi do powstania łańcucha polipeptydowego. Tak rodzi
się białko. Tak powstaje również kolagen.
W przypadku kolagenu, skład aminokwasowy jego łańcuchów powoduje, że
tworzą one spiralę przybierającą kształt przestrzenny i nazywaną s u p
e r h e l i s ą .
Istotną cechą superhelisy kolagenowej jest powtarzająca się sekwencja
trzech reszt aminokwasowych, o ogólnym wzorze _X_Y_Z , gdzie reszty Y i
Z wbudowane są w łańcuch polipeptydowy. Spirala łańcucha białka
podtrzymywana jest przez słabe wiązania wodorowe. Wiązania te w
kolagenie stanowiącym skład żywego organizmu mogą ulec zerwaniu w
okresie choroby, np. w ostrych stanach zapalnych. Jest to jeden z
powodów, z jakich człowiek umiera, gdy temperatura jego ciała
przekroczy 42°C.
Rys 1. Cząsteczki kolagenu uporządkowane w potrójną helisę.
Rys 2. Cząsteczki kolagenu nieuporządkowane np. po rozpadzie
struktury przestrzennej spowodowanej przegrzaniem.
Rys 3. Białko.
Kolagen
wchodzący w skład naszej skóry uporządkowany jest tak, jak na rysunku
1. Żaden z kolagenów stosowanych w światowej kosmetologii jako implanty
i składniki kremów nie zachowuje potrójnej helisy.
Na tym właśnie polega genialność polskiego wynalazku.
